Geplaatst op
02 nov 2009
Belgisch-Nederlands in de vertaalpockets
Prof. Dr. W. Martin, Prof. Dr. W. Smedts
<p>Het Nederlands kent anno 2009 twee natiolectische varianten: het Nederlands zoals het in Nederland gebruikt wordt en het Nederlands zoals het in België wordt gebruikt. Deze ‘natiolectische’ variatie heeft een belangrijke impact op de woordenschat die opgenomen dient te worden in een (vertaal)woordenboek. Hoewel het Nederlands in Nederland en Nederlands in België heel wat gemeenschappelijks hebben, zijn er toch ook duidelijke verschillen. Zo gebruikt een Vlaming woorden of uitdrukkingen als: ‘academiejaar’, ‘aframmelen’, ‘microgolfoven’, ‘brugpensioen’, ‘bouwverlof’, ‘monkelen’, ‘de lat gelijk leggen’, ‘elkaar geen Liesbeth noemen’, ‘loontje komt om zijn boontje’, ‘komaf maken met iets’, etc., etc., daar waar de Nederlander het heeft over ‘academisch jaar’, ‘afraffelen’, ‘magnetron’, ‘VUT’, ‘bouwvak’, ‘mokken’, ‘aan iedereen dezelfde eisen stellen’, ‘zeggen waar het op staat’, ‘boontje komt om zijn loontje’, ‘een eind aan iets maken’, etc., etc.</p> <p> </p> <p>Een Nederlands-Vreemde Taal-woordenboek dat alleen één van de varianten opneemt, schiet niet alleen descriptief tekort, maar vooral ook functioneel: aangezien heel wat woorden/uitdrukkingen uit het ene natiolect niet in het andere bekend zijn, vindt de Nederlandstalige gebruiker als hij in een vreemde taal (bv. het Frans of het Engels) wil produceren niet datgene wat hij/zij zoekt omdat zijn/haar variant ontbreekt. Tot nu toe gingen Nederlandse vertaalwoordenboeken vooral uit van de variant zoals die in Nederland algemeen gebruikt wordt, daardoor waren zij niet altijd toereikend voor de Vlaamse gebruiker.</p> <p> </p> <p>Om dit te verhelpen hebben de Prisma vertaalpockets in hun editie 2009 honderden Belgisch-Nederlandse woorden opgenomen die in vorige edities ontbraken. Zodoende zijn zij instrumenteler geworden voor het hele Nederlandse taalgebied. De selectie van deze Belgisch-Nederlandse varianten berust op het Referentiebestand Belgisch Nederlands (RBBN): een elektronische databank samengesteld onder de supervisie van Prof. Dr. W. Martin (VU Amsterdam) en Prof. Dr. W. Smedts (KU Leuven). Deze databank bevat ca. 4000 BN-woorden/uitdrukkingen, is op een empirische wijze tot stand gekomen (op basis van frequentieverschillen in corpora, informantenbevraging en lexicografische bronnen) en geeft een genuanceerde beschrijving van het typisch Belgisch-Nederlandse vocabulaire weer (bv. of het item spreektalig is dan wel meer algemeen, of het item vrij met een ander altereert, etc.).</p> <p> </p> <p>Door een verantwoorde selectie BN-woorden/uitdrukkingen, nl. de meest gebruikelijke uit het RBBN-bestand, te maken, zorgt Prisma voor een novum binnen de Nederlandse vertaalwoordenboeken: gebruikers kunnen vertalingen voor de meest gebruikelijke items uit hun natiolect direct vinden en hoeven dit niet langer via de ‘omweg’ van het andere natiolect te doen.</p>